Η δύναμη του φόβου

Ποιες είναι οι μέθοδοι της ψυχολογίας που βοηθούν στη θεραπεία του φόβου και της δειλίας, ιδίως όταν αυτή έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία, οδηγούν σε αναποφασιστικότητα στη λήψη σοβαρών αποφάσεων και έτσι το άτομο μένει στάσιμο και δίχως ανάληψη οιουδήποτε ρίσκου; Φόβου που οδηγεί στο σημείο να μην μπορείς να αξιοποιήσεις δυνάμεις, δυνατότητες που έχεις, να φοβάσαι να κάνεις το πρώτο βήμα είτε επαγγελματικά είτε οικονομικά είτε δημιουργίας μιας σχέσης.

Γνωρίζω ότι η ψυχολογία παρέχει πολλές δυνατότητες.

Γιάννης Χ.

Αγαπητέ Γιάννη, αγγίζεις ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα του σημερινού ανθρώπου, που είναι ο φόβος.

Ο φόβος είναι πράγματι η μεγαλύτερη πηγή άγχους στη ζωή του ανθρώπου. Δυστυχώς μεγάλο μέρος της μοντέρνας παιδαγωγικής βασίζεται στην εμπέδωση του φόβου στο παιδί ιδιαίτερα αυτό της σχολικής και κοινωνικής αποτυχίας. Το αποτέλεσμα πολλές φορές είναι καταστροφικό γιατί το φοβισμένο παιδί δεν μπορεί να ωριμάσει κανονικά και καταλήγει νευρωτικό, δηλαδή ανασφαλές, ανήσυχο, καχύποπτο, κομπλεξικό, υποτακτικό, παθητικό, εξαρτημένο, αντιδραστικό, υποχονδριακό, άβουλο, εγωιστικό.
Η τιμωρία και γενικά η φυσική βία στο παιδί έχει καταργηθεί για να πάρει τη θέση της η ψυχολογική βία, μεγάλο μέρος της οποίας πραγματώνεται μέσα από τον εκφοβισμό, την απειλή ακόμη και την ηθική τρομοκρατία.

Πολλά παιδιά σήμερα ζουν ποικιλία από φόβους που μακροχρόνια μετατρέπονται σε φοβίες όπως την απώλεια της γονικής στοργής, τη σχολική αποτυχία, την απόρριψη των φίλων, την ερωτική μοναξιά, το θάνατο.

Η ψυχολογία αγαπητέ φίλε και ειδικά η ψυχοδυναμική έχει βοηθήσει ώστε πολλοί άνθρωποι να ξεπεράσουν τους φόβους ή τις φοβίες τους νοουμένου ότι κάποιος έχει ειδική βοήθεια από ψυχολόγο. Από μόνος του κάποιος δεν μπορεί να ξεριζώσει από την ψυχή φόβους και ειδικά φοβίες. Η καλύτερη μέθοδος είναι το ίδιο το άτομο να συνειδητοποιήσει ότι οι φόβοι του αναδύονται από παράλογες ιδέες που μεταφέρει στο μυαλό του και να προσπαθήσει να τις αποβάλει. Παράλογες ιδέες είναι αυτές που δεν εξυπηρετούν κανένα υγιή σκοπό στη ζωή κι αυτές είναι πολλές. Το να πιστεύεις για παράδειγμα ότι αν αποτύχεις σε κάτι είναι το τέλος σου, σε γεμίζει με φόβο. Κι όμως η αποτυχία είναι υποκειμενική έννοια γιατί ο κάθε άνθρωπος γεννιέται με ικανότητες για να πετύχει κάτι στη ζωή, ακόμη και ο πιο «ανίκανος».

Το να πιστεύεις ότι δεν είσαι ωραίος, είναι λανθασμένη πεποίθηση που κάποιοι σου έχουν εμπεδώσει στην ψυχή και σε γεμίζει ανασφάλεια. Ο κάθε άνθρωπος φέρει τη δική του ομορφιά φτάνει να μη πιστεύει το αντίθετο. Το να μην εμπιστεύεσαι τους άλλους ή να πιστεύεις ότι οι άλλοι θα σε απορρίψουν ή θα σε κριτικάρουν για κάτι που κάνεις, σε γεμίζει φόβους.

Κι όμως

Αν σταματήσουμε να σκεφτόμαστε τα μάτια και τα στόματα των άλλων, μειώνουμε τους φόβους μας.

Αν μειώσουμε τον εγωισμό μας αυξάνομαι την αυτοπεποίθησή μας γιατί τότε ερχόμαστε πιο κοντά στους άλλους κι έτσι ξεπερνούμε το φόβο ότι οι άλλοι απειλούν τα συμφέροντά μας.

Αν μειώσουμε τις φιλοδοξίες, τις ζήλειες και τον ανταγωνισμό με τους άλλους νιώθουμε περισσότερη ασφάλεια γιατί δεν βλέπουμε τους άλλους ως ανταγωνιστές ή εχθρούς που θέλουν να μας κάνουν κακό.

Αν μειώσουμε τον φανατισμό και τις ακραίες θέσεις μας, θέτουμε τον εαυτό μας σε μια κατάσταση με λιγότερες απειλές γιατί δεν προκαλούμε την αντιπάθεια κανενός.

Αν γίνουμε λιγότερο καταναλωτικοί δίνουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία να ξεφύγει από τις ανασφάλειες που δημιουργούν τα οικονομικά χρέη.

Αν επιλέξουμε την αλληλεγγύη αντί τον ατομικισμό αυξάνομε την ασφάλεια που νιώθουμε για τον εαυτό μας γιατί στην αλληλεγγύη οι άνθρωποι μειώνουν τις διαφορές τους και ενισχύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ τους.

Αν τέλος κάνουμε μια αυτοανάλυση θα δούμε ότι οι φόβοι μας αυξάνονται όσο απομονώνουμε τον εαυτό μας από τους άλλους, απορρίπτουμε τους άλλους, και βάζουμε τον εαυτό μας ψηλότερα ή χαμηλότερα από εκεί που πρέπει.

Θα διαπιστώσουμε επίσης ότι οι φόβοι μας μειώνονται στο ελάχιστο μέσα από σχέσεις στοργής, αποδοχής και εμπιστοσύνης.