Τετάρτη 31 Δεκεμβρίου 2008

Life is Short

They say it takes a minute
to find a special person
an hour to appreciate them
a day to love them
but then an entire life
to forget them.

Παρασκευή 21 Νοεμβρίου 2008

Μακριά από την Κύπρο

Άρθρο ανώνυμου, απλά για να σκορπίσει τις σκέψεις του:

Το γεγονός ότι έχουμε κοινωνικό πρόβλημα σε αυτό τον τόπο πρέπει να το χωνέψουμε όλοι καλά και να σταματήσουμε να ρίχνουμε το φταίξιμο από το ένα φύλο στο άλλο. Υπάρχει μια κρίση επικοινωνίας μεταξύ αντρών και γυναικών που σε καμία άλλη χώρα δεν υπάρχει... Έχω ζήσει και ταξιδέψει σε αρκετές χώρες του κόσμου που έχουν ίσως χειρότερα προβλήματα από την Κύπρο όμως εκεί δεν χάθηκε ο έρωτας τουλάχιστο.... πράγμα που είναι σημαντικό στη ζωή του ανθρώπου, ίσως το σημαντικότερο.
Εδώ στην Κύπρο υπάρχει μια κακή αύρα που όσοι έζησαν αλλού το καταλαβαίνουν. Ο κόσμος είναι τόσο ψεύτικος, υλιστής και κακομαθημένος που αν δεν είσαι σαν αυτούς αμέσως σε αποκλείουν. Το νησί είναι όμορφο και τα έχει όλα ...αλλά κατοικείται από πρωτόγονους με λεφτά, που ούτε οι ίδιοι δεν ξέρουν ποιοι είναι. Τα τελευταία χρόνια είμαι Κύπρο και βλέπω τον εαυτό μου να φεύγει πάλι επειδή εδώ αν δεν είσαι γάιδαρος καμία δεν σε προσέχει και κανένας δεν σου δίνει ευκαιρίες, ίσως επειδή έτσι έμαθαν να ζουν εδώ. Έτσι το μήνυμά μου είναι σε όσους είναι ψαγμένοι/ες και βαρέθηκαν να ασχολούνται με ηλίθιες και γαϊδάρους, μακριά από την Κύπρο επειδή η κοινωνία δεν τραβά ανθρώπους με μυαλά.

Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2008

Πώς η γυναίκα μου με άλλαξε

Δημοσίευση επιστολής του Γ. Δ.

Πολλές φορές η στήλη σας με συγκινεί και με προκαλεί συναισθηματικά μέσα από τη διάχυτη ευαισθησία σας προς τον βασανισμένο άνθρωπο. Ποτέ δεν πέρασε από το μυαλό μου να σας γράψω, όμως ο τρόπος που δημοσιεύονται οι προσωπικές ιστορίες και ο σχολιασμός με ώθησαν να γράψω κι εγώ το βάσανό μου τώρα στα 50 μου.

Μεγάλωσα από γονείς που μου έμαθαν την προσφορά, το δόσιμο, τον αλτρουισμό κι έτσι κι εγώ μεγαλώνοντας ξεχώριζα για τις αρχές μου στο σχολείο, στο στρατό, στις σχέσεις μου. Ήμουν ένας άνθρωπος έτοιμος πάντα να τρέξω για βοήθεια σε όποιον τη χρειαζόταν, να δώσω, να δοθώ χωρίς ποτέ να ζητήσω τίποτε για μένα. Χριστιανός δεν υπήρξα όπως αυτούς που κάνουν κάτι για να κερδίσουν την αιώνιο χαρά. Για μένα η χαρά ήταν επίγεια, ήτα μέσα μου. Μέσα από την ανατροφή μου έμαθα να αγαπώ, να εκτιμώ, να σέβομαι, να είμαι απλός και ταπεινός, να μη ζηλεύω τους άλλους, να μη μισώ.

Από πολύ νωρίς ερωτεύτηκα γιατί μου άρεσαν πολύ οι γυναίκες. Δεν ξέρω γιατί αλλά χωρίς την παρουσία τους στον κόσμο μου ένιωθα ένα απέραντο κενό. Ονειρευόμουν πάντα μια γυναίκα που να την κάνω ευτυχισμένη, να της δώσω τα πάντα. Μετά από πολλές περιπέτειες παντρεύτηκα στα 30 με τη γυναίκα μου χωρίς μεγάλη γνωριμία γιατί βιαζόμουν να κάνω οικογένεια και γιατί δεν ήμουν ποτέ ο άνθρωπος των μπαρ και των ξενυχτάδικων. Είχα άλλες ασχολίες στον ελεύθερό μου χρόνο ως εθελοντής σε πολλές οργανώσεις, λάτρης των τεχνών, της μουσικής, της δημιουργικής έκφρασης, της φύσης.

Όταν παντρεύτηκα βρέθηκα αντιμέτωπος με τη γυναίκα μου που ήταν κάθετη ενάντια σε όλες σχεδόν τις δραστηριότητές μου. Στην αρχή αντιδρούσα και διαμαρτυρόμουν· αυτή όμως ήταν η ισχυρή γιατί ήταν έμπειρη στους καυγάδες· δηλαδή ήξερε από πριν πώς γίνεται ο καυγάς και πώς κερδίζεις κάτι μέσα από ένα καυγά, ενώ εγώ δεν είχα ποτέ πριν στη ζωή μου καυγαδίσει με κανέναν. Ήμουν ένας φιλήσυχος άνθρωπος που ο καυγάς με έκανα να πανικοβάλλομαι και να χάνω τον έλεγχο της ζωής μου.

Η γυναίκα μου τελικά τα κέρδιζε όλα γιατί εγώ δεν μπορούσα να αντιδράσω ή δεν ήξερα πώς. Ήταν απόλυτη στις θέσεις της και έτοιμη να μη μου μιλήσει ξανά αν δεν υπόκυπτα στις απόψεις της. Εγώ όπως πάντα μαλακός, ανεκτικός και κυρίως ευαίσθητος στο να μη πληγώσω τη γυναίκα μου δεχόμουν τα πάντα. Σε δέκα περίπου χρόνια βρήκα τον εαυτό μου να γίνεται ένας άλλος άνθρωπος που καμιά σχέση δεν είχε με το παρελθόν. Εγώ που ποτέ δεν έβαλα γραβάτα κατάντησα της γραβάτας, εκεί που απεχθανόμουν τη φαντασία και την υλιστική κατανάλωση έγινα υλιστής. Τη ζωή μου κυβερνούσε η γυναίκα μου, ακόμη και στο τι θα φορέσω, τι θα φάω, τι θα πιω, μου έκοψε το τσιγάρο, τις εξόδους μου ως εθελοντής και με τον τρόπο της μου έκοψε τα φτερά της ελευθερίας με τα οποία πετούσα πριν.

Δυστυχώς ούτε τα παιδιά μου δεν μπόρεσα να τα οδηγήσω στις αξίες που πάντα πίστευα αφού η γυναίκα μου είχε κυριαρχικό ρόλο και σ’ αυτά. Ένιωθα πελαγωμένος ή πιο καλά βουλιαγμένος σε μια παγίδα που δεν μπορούσα να δραπετεύσω, δεν είχα φτερά να πετάξω. Τα όνειρά μου γκρεμίστηκαν, αφού ότι και να της προσφέρω είναι ανάξιο λόγου, αφού εγώ δεν ήμουν ποτέ της ύλης αυτή όμως είναι λάτρης της ύλης, της προβολής, τη αλαζονείας. Ποτέ δεν μου είπε ευχαριστώ για ότι της πρόσφερα ούτε ποτέ συγνώμη όταν με ισοπέδωνε με σκληρό και επώδυνο τρόπο. Παρόλο που έχω αλλάξει κι έχω γίνει ένας άλλος άνθρωπος μέσα μου βράζει ο πόθος μου να μπορούσα να ζήσω το όνειρό μου. Κατάντησα έτσι όχι γιατί δεν είχα το δυναμισμό αλλά γιατί φοβόμουν τους καυγάδες, τις αγριοφωνάρες, τα γινάτια, τον εκβιασμό. Δεν ήθελα ποτέ να πληγώσω κανένα και ιδιαίτερα τη γυναίκα και τα παιδιά μου.

Φιλοσοφώντας τη ζωή μου άρχισα να πιστεύω ότι εκεί που πρόσφερα στους άλλους τώρα προσφέρω στην οικογένειά μου. Παρόλα αυτά όμως δε νιώθω ευτυχισμένος γιατί δεν είμαι εγώ. Είμαι κάτι άλλο που δεν μπορώ να με καταλάβω. Πολλές φορές σκέφτηκα να χωρίσω. Παρακολουθώντας όμως γυναίκες στο χώρο που εργάζομαι και αλλού διαπιστώνω ότι δεν υπάρχουν γυναίκες όπως τις ονειρεύτηκα, ρομαντικές, απλές, σεμνές. Η κοινωνία τις ωθεί σε μια έπαρση κι ένα εγωισμό που με κάνουν να φοβούμαι και να κρύβομαι πιο πολύ στο όστρακό μου.

Τελικά παραδέχομαι ότι όλα αυτά που έστησαν οι γονείς μου μέσα στην ψυχή μου τα ισοπέδωσε η γυναίκα μου σε χρόνο ρεκόρ. Και λέω πως τελικά η γυναίκα δεν είναι το αδύνατο φύλο αλλά το ισχυρό. Εγώ δεν θα τολμούσα ποτέ να επιχειρήσω να επιβληθώ στον άλλο, να του απορρίψω τις αξίες και τα ιδανικά του και να τον κάνω ένα ψυχολογικό δούλο. Αυτή όχι μόνο τόλμησε αλλά πατώντας πάνω σε μια σεμνή ψυχή κατάφερε να την υποτάξει χωρίς ίχνος ενοχές και χωρίς βέβαια να το παραδεχτεί ποτέ. Κι όλα αυτά τα ζω μόνος χωρίς ποτέ κανένας να γνωρίζει τον πόνο στην ψυχή μου.

Τώρα νιώθω να σχίσω αυτή την επιστολή και να την πετάξω γιατί ξέρω πως τίποτε δεν θα αλλάξει. Σας τη στέλνω χωρίς να ζητώ να με συμβουλέψετε. Αν θέλετε πετάξετε την εσείς.

Με εκτίμηση
Γ.Δ.

Δευτέρα 3 Νοεμβρίου 2008

τα θύματα της αγάπης

Αναδημοσιεύουμε επιστολή της Μαδημένης Μαργαρίτας

Είμαι μια κοπέλα που έτυχε να γεννηθώ με κάποιο πρόβλημα κινητικής αναπηρίας. Με χίλια βάσανα και τη βοήθεια των γονιών μου κατάφερα να πάω σχολείο και να τελειώσω και πανεπιστήμιο στο εξωτερικό.
Αιτία για να σας γράψω είναι το πανηγύρι ή καλύτερα καρναβάλι που λέγεται Ραδιομαραθώνιος. Όταν ξεκίνησε ο περιβόητος Ραδιομαραθώνιος θυμούμαι ήμουν μικρό παιδί και ένιωθα μια παράξενη αγωνία που ούτε και τώρα μπορώ να εξηγήσω. Θυμούμαι που όλοι μιλούσαν για «αγάπη» για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες κι ένιωθα στη ψυχή μου μια ελπίδα και μια αισιοδοξία πως η «αγάπη» των γονιών μου δεν ήταν η μοναδική αλλά υπήρχαν κι άλλοι που μπορούσαν να με αγαπήσουν γιατί ακόμα και παιδί και μετά νεαρή έφηβη ένιωθα να μου λείπει τόσο πολύ η παρέα των άλλων, η φιλία ακόμη και ο έρωτας όπως όλες οι συνομήλικες μου που μιλούσαν με τόσο ενθουσιασμό ενώ εγώ ποτέ δεν τολμούσα ούτε καν να σκεφτώ κάτι τέτοιο. Έτσι μεγάλωσα σιγά-σιγά μέσα στο ατέλειωτο κλάμα και τον πόνο όχι για το ανάπηρο μου σώμα γιατί αυτό άρχισα να μαθαίνω να ζω μαζί του αλλά την απόρριψη και την απομόνωση, η περιφρόνηση των άλλων, η υποτίμηση ακόμη και των καθηγητών μου με τους χαμηλούς βαθμούς γιατί με περνούσαν και καθυστερημένη. Θυμούμαι τη χαρά των συμμαθητριών μου όταν πήγαιναν εκδρομές κι εγώ έκλαιγα στην αγκαλιά του πατέρα μου γιατί οι καθηγητές δεν μου επέτρεπαν να πάω κι εγώ γιατί όπως έλεγαν δεν ήθελαν να φορτωθούν την ευθύνη μου. Στα 18 μου κατάλαβα πως κανένας δεν με αγαπούσε ούτε με ήθελε καν για παρέα. Ακόμη και οι γονείς μου απομονώθηκαν γιατί ντρεπόντουσαν να καλέσουν φίλους στο σπίτι ή να πάνε κάποια επίσκεψη γιατί ντρεπόντουσαν να με παρουσιάσουν στους άλλους. Αυτοί νόμιζαν οι καημένοι πως εγώ δεν το καταλάβαινα κι έκαναν το παν να μη με πληγώσουν. Μέχρι που πλήρωναν κάποια άγνωστη κοπέλα για να γίνει τάχατες «φίλη» μου και να με βγάζει έξω όπως οι άλλες συνομήλικες μου, κι αυτή με έβγαζε έξω μου έκανε τάχατες τη «φίλη» και με άφηνε μόνη σε μια γωνιά του καφέ για να κάνει παρέα με τις πραγματικές της φίλες ενώ εγώ στην απόρριψη να περιμένω πότε να φύγω και να πάω στο σπίτι εκεί που είχα δυο ανθρώπους με ζεστή την αγκαλιά να με αγκαλιάσουν. Εγώ το ανακάλυψα αυτό και κατάλαβα ότι οι γονείς μου πλήρωναν αυτή την κοπέλα και μετά δεν ήθελα ούτε να έρθει σπίτι μας. Μετά από αυτό δεν ήθελα να κάνω παρέα με καμιά γιατί πίστεψα ότι δεν με ήθελαν, με υποτιμούσαν, με ειρωνεύονταν και με έκαναν να νιώθω άχρηστη. Όλα στη ζωή μου αναποδογυρίστηκαν όταν πήγα να σπουδάσω με χρήματα των γονιών μου κι όχι από αυτά του Μαραθώνιου γιατί όταν έκανα αίτηση μας απάντησαν ότι είχα περάσει τα 18. Οι γονείς μου στερήθηκαν τα πάντα για να καταφέρω να πάω στο εξωτερικό για να σπουδάσω. Πίστευαν σε μένα και ήθελαν να σπουδάσω ελληνική φιλολογία γιατί μου άρεσε και ήμουν άριστη στα ελληνικά.. Με πίεσαν μπορώ να πω γιατί εγώ ήμουν στα χάλια μου και δεν πίστευα τίποτε στη ζωή. Τελικά αντί για ελληνική φιλολογία προτίμησαν να με στείλουν στην Αγγλία σε μια καλή μου θεία που ζούσε μόνη και ήθελε πολύ να με βοηθήσει. Στο πανεπιστήμιο έκανα την πρώτη φίλη από την Ελλάδα και στην αρχή δεν μπορούσα να την πιστέψω. Ήταν από τη Θεσσαλονίκη κι ερχόταν πάντα να με βοηθήσει να βγούμε έξω και να πάμε ακόμη και σε πάρτι με συμφοιτητές μας. Της άνοιξα την καρδιά μου και με ένιωθε της τα είπα όλα, την απέραντη μοναξιά μου τους φόβους μου και την αγωνία μου και πολλές φορές κλάψαμε μαζί. Όταν τέλειωσε κι έπρεπε να φύγει για Ελλάδα εγώ ήμουν χαμένη. Εκεί που ήμουν απαρηγόρητη βρέθηκαν σχεδόν αμέσως κάποιες άλλες συμφοιτήτριες μου ΞΕΝΕΣ να με στηρίξουν γι’ αυτό και άντεξα και ξεπέρασα το χωρισμό της. Ερχόντουσαν και με έβγαζαν έξω μέχρι που με γνώρισαν σε κάποιο κοινό τους φίλο από την Σκωτία που προσπάθησε να με πλησιάσει ενώ εγώ τον απόφευγα γιατί φοβόμουν γιατί ποτέ δεν με είχε πλησιάσει τόσο κοντά κάποιο αγόρι κι αυτός όταν βγαίναμε ήθελε πάντα να με βοηθά ενώ εγώ δεν δεχόμουν. Αυτός επέμενε μέχρι που κάποτε δέχτηκα να γίνουμε φίλοι και βγαίναμε στο πάρκο παρέα και με πήρε στα μουσεία και πολλούς τόπους για να με κάνει να νιώσω χαρά γιατί ήμουν πάντα λυπημένη. Όταν μια μέρα μου είπε ότι είναι ερωτευμένος μαζί μου νόμισα ότι με κορόιδευε ή έπαιζε μαζί μου κάποιο άσχημο παιγνίδι. Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι μπορούσε κάποιος να με αγαπήσει εμένα μια ανάπηρη χωρίς μέλλον γιατί έτσι με έκαναν όλοι να πιστέψω. Η επιμονή του μου άλλαξε κάπως τα μυαλά και δέχτηκα αλλά ένιωθα χαμένη δεν ήξερα πώς να αντιδράσω, τι να κάνω, ντρεπόμουν για το σώμα μου, αυτός όμως έδειχνε πάντα κατανόηση λες και με διάβαζε από πριν και ήξερε πώς να αντιδράσει. Με πήρε μια φορά που είχαμε διακοπές Χριστουγέννων και γνώρισα τους δικούς του και δεν το πίστεψα όταν με δέχτηκαν τόσο άνετα και με αγκάλιασαν κι αυτοί σα να ήμουν κόρη τους. Αυτός ένιωθε να περηφανεύεται έτσι μου έδειχνε μπροστά στους γονείς του πως εγώ ήμουν κάποια σπουδαία αν ήταν Κυπραίοι γονείς θα νόμιζαν ότι ο γιός τους κάτι έπαθε το μυαλό του. Έκανε τόσα πολλά για μένα για να με κάνει ευτυχισμένη που δεν το πίστευα και δεν μπορώ να τα γράψω γιατί είναι πολλά και απίστευτα. Για έξι μήνες δεν δεχόμουν να κάνουμε έρωτα μόνο να με φιλήσει κι αυτός το δεχόταν και περίμενε με υπομονή μέχρι να μπορέσω να είμαι έτοιμη. Η υπομονή του ήταν μεγάλη. Με βοήθησε σιγά-σιγά να δεχτώ το σώμα μου και να κάνουμε έρωτα γιατί ντρεπόμουν για το σώμα μου. Μετά που ολοκληρώσαμε με βοήθησε να πιστέψω στον εαυτό μου και να αφήσω την ψυχή μου να τον αγαπήσει όσο πιο βαθειά μπορούσα γιατί ένιωθα δίπλα μου έναν άγγελο που τον έστειλε ο θεός για να αναστήσει τη νεκρή ψυχή μου. Μέσα στην αγκαλιά του ένιωθα όπως να ζούσα ένα όνειρο που δεν ήθελα ποτέ να τελειώσει γιατί με φόβιζε το τέλος των σπουδών μου ότι έπρεπε να επιστρέψω πίσω στη φυλακή μου με τους ανθρώπους γύρω μου να με βλέπουν περίεργα, με οίκτο και περιφρόνηση και τους γονείς μου να νιώθουν αυτό το ατέλειωτο μαράζι. Τελικά αυτό συνέβη κι εγώ ακόμα κλαίω χωρίς παρηγοριά για το χωρισμό αν και αυτός μου τηλεφωνεί και μου υπόσχεται πως όταν τελειώσει το διδακτορικό του και βρει δουλειά θα με πάρει να ζήσουμε μαζί. Ήρθε στην Κύπρο να γνωρίσει τους γονείς μου που κι αυτοί οι καημένοι τα έχουν χαμένα και δεν πιστεύουν πως υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μπορούν να ΑΓΑΠΗΣΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ. Προς το παρόν όμως πρέπει να ζήσω σε μια κοινωνία που κανένας δεν με θέλει, όλοι με υποτιμούν και με αποφεύγουν. Αυτό το νιώθω στο χώρο εργασίας που τώρα βρήκα μια προσωρινή δουλειά. Όλοι με λυπούνται είμαι για τους συναδέλφους «η καημένη η κοπέλα».
Συγνώμη που έγραψα τόσα πολλά γιατί όταν ακούω αυτό το σύνθημα του Ραδιομαραθώνιου κάθε χρόνο για την αγάπη νιώθω αηδία για όλους όσους συμμετέχουν κι όσους εμπνεύστηκαν αυτή την κοροϊδία. Για ποια αγάπη μιλούν να μας εξηγήσουν. Που βρέθηκε η αγάπη προς εμάς που έχουμε πρόβλημα ή μήπως δεν ξέρουν τι είναι αγάπη. Ή μήπως νομίζουν πως όλοι μας είμαστε καθυστερημένοι. Αν οι ίδιοι ήξεραν τι είναι αγάπη ΠΟΤΕ δεν θα μιλούσαν για τέτοιου είδους αγάπη ότι δηλαδή εμείς το μόνο που χρειαζόμαστε είναι λεφτά, λεφτά, λεφτά, πολλά λεφτά κι ότι ο κόσμος είναι υπόχρεος να στερείται τα λεφτά του για μας τους άχρηστους και προβληματικούς. Γιατί κρύβουν τα λεφτά πίσω από την αγάπη και γιατί εκμεταλλεύονται την αγάπη για να πετύχουν τι;;;; Αγάπη ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ για μένα είναι αυτή που ένιωσα από τη φίλη μου την Μ. από τη Θεσσαλονίκη και το αγόρι μου και τους γονείς και τα αδέλφια του που με δέχτηκαν στο σπίτι τους χωρίς να με βλέπουν περίεργα σαν εξωγήινη ύπαρξη. Επίσης τους ξένους συμμαθητές μου στο πανεπιστήμιο που καθόντουσαν δίπλα μου και μου μιλούσαν και κάναμε αστεία μαζί και ήταν πάντα πρόθυμοι να με βοηθήσουν. Συγνώμη που σας κούρασα αλλά θέλω τόσο πολύ να μάθουν όλοι ότι είμαστε τα θύματα της αγάπης και να σταματήσουν να μιλούν για αγάπη, ας βρουν κάποια άλλη λέξη για να στολίσουν το ραδιομαραθώνιό τους. Ας μη κρύβουν το στόχο τους πίσω από ιερές λέξεις.
Σας ευχαριστώ θερμά που με ακούσατε

Τρίτη 28 Οκτωβρίου 2008

Η Εγκληματικότητα στον Καπιταλισμό

«Οι Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας έχουν τον
τελευταίο καιρό υπερχειλίσει, με αποτέλεσμα,
λόγω χώρου αρκετοί κατάδικοι να
αποφυλακίζονται ενώ άλλοι κοιμούνται στους
διαδρόμους των φυλακών…»

Cyprus News Agency

Όταν ξεχειλίζουν οι φυλακές μιας κοινωνίας, οι πολιτικοί της ηγέτες πρέπει όχι απλά να προβληματιστούν αλλά να παραδεχθούν ότι το κοινωνικό και πολιτικό σύστημα που έχουν εφαρμόσει, ουσιαστικά έχει αποτύχει στο να μειώσει την κοινωνική αδικία, τη βία, και το έγκλημα.

Όταν ξεχειλίζουν οι φυλακές αυτού του μικρού νησιού, όλοι οφείλουμε να προβληματιστούμε και να παραδεχθούμε ότι κάπου υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στην κοινωνική και πολιτική ζωή, κι ότι όλοι πρέπει ενεργητικά να ενταχθούμε σε ένα καινούργιο τρόπο σκέψης και ζωής πιο υγιή, δίκαιο και δημιουργικό.

Με το να κτίζουμε καινούργιες φυλακές δεν λύουμε το πρόβλημα του εγκλήματος. Απλά το διαιωνίζουμε και το ενισχύουμε. Η φυλάκιση παρανομούντων δεν έχει ποτέ αποδειχθεί ότι εξυπηρετεί στην πρόληψη, μείωση και αντιμετώπιση της εγκληματικής συμπεριφοράς. Εκτός αυτού, οι φυλακές έχουν εντοπισθεί να λειτουργούν και ως ένα ιδεώδες «πανεπιστήμιο» για τη μετάδοση και διάδοση του εγκλήματος.

Για να λύσουμε λοιπόν το σοβαρό αυτό πρόβλημα στη ρίζα του πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή και το ενδιαφέρον μας στις γενεσιουργές του αιτίες που φαίνεται να αναδύονται μέσα από την υφή και την ουσία του πολιτικοκοινωνικού συστήματος που έχουμε εφαρμόσει τα τελευταία χρόνια και το οποίο φαίνεται να εκκολάπτει ποικιλία από συμπεριφορές που παραβιάζουν με διάφορους τρόπους τους αστικούς, ηθικούς, και φυσικούς νόμους.

Το έγκλημα στον καπιταλισμό

Έρευνες αναφέρουν ότι σε καπιταλιστικές κοινωνίες όπως είναι οι ΗΠΑ το έγκλημα είναι ο μεγαλύτερος φόβος όλων των ανθρώπων. Είναι σπάνιο φαινόμενο στις ΗΠΑ, μια κοινωνία που εφαρμόζει κλασικό καπιταλισμό, μια οικογένεια να μην έχει ποτέ βιώσει κάποιας μορφής παραβίασης των προσωπικών ή κοινωνικών δικαιωμάτων. Το συμπέρασμα αυτό το βγάζομε από τις στατιστικές ενδείξεις που αναφέρουν ότι κάθε χρόνο στις ΗΠΑ παρατηρούνται 25 εκατομμύρια σοβαρά εγκλήματα. Παρόλα αυτά όμως μόνο μισό εκατομμύριο οδηγούνται στις φυλακές. Αν όλοι οι άνθρωποι που συμμετείχαν σε σοβαρές παρανομίες κατέληγαν στις φυλακές τότε οι μισές ΗΠΑ θα έπρεπε να ήταν μια απέραντη φυλακή.

Συγκρίνοντας το βαθμό εγκληματικότητας στις ΗΠΑ με αυτό άλλων χωρών μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι σε χώρες όπου κυριαρχούν οι καπιταλιστικές αξίες όπως η έμφαση στο ατομικό συμφέρον και η ανισότητα στις ευκαιρίες ανέλιξης, ο βαθμός εγκληματικότητας είναι αυξημένος. Στη Ρωσία για παράδειγμα, πριν την κατάρρευση του κομμουνισμού υπήρχαν περίπου 200-300 φόνοι το χρόνο, ενώ μετά το 1990 οπότε οι καπιταλιστικές αξίες εισέβαλαν στη χώρα, οι φόνοι ξεπέρασαν τους 1000 το χρόνο.

Ακόμη ένα κλασικό παράδειγμα από τον τόπο μας: Την τελευταία τουλάχιστο δεκαετία, δεκάδες αυτοκίνητα και άλλες περιουσίες κάηκαν από κάποιους στην προσπάθεια τους να εκδικηθούν κάποιους άλλους με τους οποίους είχαν οικονομικές διαφορές. Στην τελευταία δεκαετία επίσης, όπου οι καπιταλιστικές αξίες απόκτησαν εύρος στον τόπο μας, έχουν παρατηρηθεί οι πιο πολλές και πιο «θεαματικές» ληστείες σπιτιών, καταστημάτων, τραπεζών κλπ.

Μια κλασική καπιταλιστική αξία που καλλιεργεί αυταπάτες περί ευτυχίας, είναι μια γυναίκα να κατέχει στο σπίτι της κοσμήματα αξίας 100 χιλιάδων λιρών, προκαλώντας έτσι το ενδιαφέρον κάποιων φτωχότερων ανθρώπων να τα κλέψουν για να γίνουν κι αυτοί πλούσιοι καπιταλίστες κι ευτυχισμένοι άνθρωποι.

Έρευνες επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια λόγω του ότι σχεδόν παγκόσμια γίνεται μια προσπάθεια αντιγραφής του Αμερικάνικου κοινωνικοπολιτικού μοντέλου, το έγκλημα έχει διεθνώς αυξηθεί ενώ οι φυλακές σε όλο τον κόσμο έχουν αυξήσει ραγδαία τον πληθυσμό τους. Οι πιο φτωχές κοινωνίες αντιμετωπίζουν, εκτός των άλλων προβλημάτων, και το βαρύ οικονομικό κόστος για τη διατροφή, φροντίδα, επίβλεψη και έλεγχο των φυλακισμένων, γιατί οι φυλακές είναι ένα πολυέξοδο οικονομικά ίδρυμα. Αν ληφθεί υπόψη και το οικονομικό ποσό από την απώλεια των εργατικών χεριών των φυλακισμένων, τότε τo κόστος είναι ακόμη πιο μεγάλο.


Οι αιτίες τις εγκληματικότητας

Ο πρώτος επιφανής Γάλλος κοινωνιολόγος ο οποίος άγγιξε τις βασικές αιτίες της εγκληματικότητας είναι o Emile Durcheim. Η θεωρία του ήταν απλή: Η ανισότητα στις ευκαιρίες ανέλιξης, επιτυχίας και αυτοπραγμάτωσης που υπάρχουν στις καπιταλιστικές κοινωνίες, μπορεί να οδηγούν στο έγκλημα, ακόμη και την αυτοκτονία. Η έφεση των ανθρώπων και η αφοσίωσή τους για την κατοχύρωση των ατομικών συμφερόντων, τους οδηγεί στην αποξένωση, τον ανταγωνισμό, το έγκλημα.

Ο επίσης επιφανής κοινωνικός ψυχολόγος Γερμανός Kurt Lewin μέσα από τις έρευνές του βεβαιώνει το γεγονός ότι οι άνθρωποι μπορεί να είναι πιο υγιείς, ειρηνικοί, παραγωγικοί και πετυχημένοι όταν ζουν σε ένα σύστημα κοινωνικής δημοκρατίας, ισότητας και δικαιοσύνης.

Πιο σύγχρονοι κοινωνικοί επιστήμονες, όπως ο Αμερικάνος Elliot Currie, επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι η ανεξέλεγκτη τάση των Αμερικάνων για ατομική οικονομική επιτυχία οδηγεί σε αδικίες, διενέξεις, ανταγωνισμό, έγκλημα.

Η τάση αυτή των Αμερικάνων τα τελευταία χρόνια οδήγησε σε μια χαώδη κοινωνική κατάσταση όπου από τη μια μεριά κάπου 40 εκατομμύρια άνθρωποι να ζουν κάτω από το όριο φτώχειας και από την άλλη μερικά εκατομμύρια εκατομμυριούχους να αγκομαχούν να αυξήσουν τα εκατομμύριά τους. Η σύγκρουση μεταξύ των δυο τάξεων όπως υποστηρίζει ο Karl Marx, φαίνεται να είναι αναπόφευκτη. Αυτό που δεν πρόβλεψε ήταν οι συγκρούσεις και η εγκληματική συμπεριφορά μεταξύ των πλουσίων (ασπροκολάρων) για περαιτέρω κέρδη, για αποθησαυρισμό, αλληλοεξόντωση και κτητικότητα.

Το καπιταλιστικό σύστημα φαίνεται να βασίζει τη λειτουργία και επιτυχία του στη γενικότερη ανασφάλεια και νευρωτική συμπεριφορά του ανθρώπου. Είναι απλό να κατανοήσουμε ότι όσο πιο ανασφαλής και δυστυχισμένος είναι κάποιος τόσο πιο πολύ θέλει να καταναλώνει, να αποθησαυρίζει, να κατακτά, να ανταγωνίζεται. Η συμπεριφορά όμως αυτή σταδιακά φθείρει και κουράζει το νευρικό σύστημα με αποτέλεσμα οι άνθρωποι στις κοινωνίες αυτές, εκτός από την αυξημένη πιθανότητα να εγκληματήσουν, έχουν και πιο πολλές πιθανότητες να αναπτύξουν ψυχολογικά προβλήματα ή βιολογικά προβλήματα ψυχογενούς προέλευσης. Οι στατιστικές αναφέρουν ότι οι Αμερικάνοι έρχονται πρώτοι παγκόσμια στη χρήση ψυχολόγων, ψυχίατρων και ψυχοπραϋντικών ενώ τα κρατικά κονδύλια για τις ψυχολογικές ή ψυχογενείς ασθένειες κατέχουν κυριαρχική θέση στον Αμερικάνικο οικονομικό προϋπολογισμό.

Είναι σημαντικό το γεγονός ότι η κοινωνική επιστήμη έχει εντοπίσει τις αιτίες στην αντικοινωνική συμπεριφορά. Το πρόβλημα παραμένει στη χρήση της επιστημονικής γνώσης για την εφαρμογή τολμηρών και πρωτότυπων πολιτικών μέτρων ώστε να υπάρξει πρόληψη παρά αντιμετώπιση της αντικοινωνικής συμπεριφοράς. Δυστυχώς όμως, αυτό που παρατηρείται είναι η χρήση της γνώσης και των ίδιων των επιστημόνων για αύξηση παρά για μείωση των αιτιών της εγκληματικότητας.

Σάββατο 20 Σεπτεμβρίου 2008

Η κατάρρευση της αξιοκρατίας

Η πρόσφατη κατάρρευση της στέγης του Δημοτικού Θεάτρου Λευκωσίας [δες σχετικά εδώ] έχει δημιουργήσει ποικίλους προβληματισμούς ένας εκ των οποίων είναι και αυτός της αξιοκρατίας ως κοινωνική αξία. Η κατάρρευση βέβαια αυτή δεν είναι το μόνο δείγμα προβληματικής αξιοκρατίας στον τόπο μας. Μια σειρά από γεγονότα που κάθε χρόνο καθρεφτίζονται τουλάχιστο στην Έκθεση του Γενικού Ελεγκτή και πολλά άλλα που έχουν ταυτιστεί με καθαρές προθέσεις διασπάθισης δημοσίου χρήματος, κακής διοίκησης, ανευθυνότητας και αυθαιρεσίας κοσμούν την μετα-aποικιακή περίοδο της Κυπριακής κοινωνίας. Κι όλα αυτά παρόλη την έντονη διακήρυξη της αξιοκρατίας από τους πάντες.
Όταν το 1958 ο Βρετανός κοινωνιολόγος Michael Young πρότεινε τον όρο αξιοκρατία (meritocracy) αυτός θεωρήθηκε προσβλητικός. Ο λόγος γιατί αμφισβητούσε το σύστημα διακυβέρνησης μιας ελίτ ανθρώπων που το μόνο προσόν που είχαν ήταν ότι ήταν παιδιά ή στενοί συγγενείς θεσμικών, πολιτικών και οικονομικών αξιωματούχων. Ο Young πρότεινε το βαθμό εξυπνάδας (IQ) για να μπορεί κάποιος να αναλάβει μια υπεύθυνη θέση ή θέση εξουσίας. Παρόλο ότι η πρόταση του Young θεωρήθηκε προσβλητική από το κατεστημένο, εντούτοις, λόγω του ότι ο κόσμος είχε αρχίσει να δυσανασχετεί με την αλαζονική συμπεριφορά της εξουσιαστικής ελίτ άρχισε να δείχνει ενδιαφέρον για αλλαγή. Σημαντική ώθηση έδωσε ο Thomas Jefferson όταν έγραφε τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ στην οποία χρησιμοποίησε έντονα το Πέμπτο Κεφάλαιο της Δεύτερης Κυβερνητικής Συνθήκης του John Lock στο οποίο στρεφόταν ενάντια στην κληρονομική εξουσία και υποστήριζε την αξία που κερδίζει κάποιος μέσα από την εργασία και τα προσόντα. Αποτέλεσμα η σημερινή προσοντοκρατία.

Η προσοντοκρατία ώθησε εκατομμύρια ανθρώπους στον αγώνα για απόκτηση προσόντων με την ελπίδα να αποκτήσουν σπουδαία, ακριβοπληρωμένη και εξουσιαστική θέση. Ακόμη και τα παιδιά των ελίτ (βασιλιάδων, προέδρων, αριστοκρατών, σείχηδων κ.ά.) νιώθουν την ανάγκη απόκτησης προσόντων για να δικαιολογήσουν τουλάχιστον στα μάτια του κόσμου την κληρονομική διαδοχή εξουσίας. Προσοντοκρατία όμως δε σημαίνει απαραίτητα και αξιοκρατία. Το προσόν για παράδειγμα της υπευθυνότητας, της εντιμότητας και της αξιοπρέπειας δεν προσφέρεται σε κανένα ακαδημαϊκό ίδρυμα.

Η προσοντοκρατία οδήγησε σε ένα διευρυμένο κοινωνικό ανταγωνισμό που εμφανίζεται πρώτα μέσα στα σχολεία. Τα παιδιά ωθούνται στη δια της βίας (υποχρεωτική) μάθηση για απόκτηση όσο το δυνατόν περισσότερων προσόντων. Αυτό το φαινόμενο στον τόπο μας έχει φτάσει σε σημείο που να παρατηρείται παραβίαση φυσικών νόμων και ισορροπιών. Υπάρχει η τάση για παράδειγμα, να πιέζονται παιδιά με φτωχές νοητικές ικανότητες να αποφοιτήσουν πανεπιστήμια διεθνούς κύρους. Αυτή η τάση ξέφυγε από τις αριστοκρατικές ελίτ για να φτάσει μέχρι τον τελευταίο κοινωνικό πληβείο. Οι πάντες θεωρούν ότι το παιδί που προτιμά να γίνει τεχνίτης, γεωργός, κτηνοτρόφος κλπ είναι αποτυχημένο στη ζωή. Γι’ αυτό οφείλει από πολύ νωρίς να μπει στα ιδιαίτερα, να μάθει γλώσσες και να φοιτήσει σε πανεπιστήμια άσχετο αν οι νοητικές και ψυχολογικές του ικανότητες είναι μαλθακές.

Σε μια κοινωνική ομάδα είναι αδύνατο οι νοητικά προικισμένοι να αποτελούν την πλειονότητα. Εκατομμύρια IQ τεστ και άλλα παρόμοια τεστ βεβαιώνουν ότι οι νοητικά προικισμένοι σε όλες τις κοινωνίες αποτελούν μειονότητα. Στην Κύπρο οι νοητικά προικισμένοι αποτελούν πλειονότητα. Αυτό συνιστά σοβαρή παραβίαση νόμων της βιοψυχολογίας και γενετικής που οδηγεί σε μια κατάσταση όπου άνθρωποι με πενιχρή νοητική και ψυχολογική ικανότητα βρίσκονται σε θέσεις που δεν έπρεπε να ήταν. Τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσουμε στο μέλλον από αυτή την κατάσταση είναι απρόβλεπτα όπως και η κατάρρευση όχι μόνο στεγών αλλά και θεσμών.Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε ότι η κατάρρευση μιας στέγης δεν αφορά άμεσα τους μηχανικούς του έργου αλλά κυρίως τους διοικούντες και αυτούς που θεωρήσαμε «άξιους» να κυβερνούν. Δεν πρέπει να μας προκαλεί έκπληξη μια μικρή κατάρρευση στέγης γιατί σ’ αυτό τον τόπο δεν υπήρξε μεγάλο έργο που να μην υπέφερε από κάποιο είδος κατάρρευσης στη λειτουργία, οργάνωση, δομή, απόδοση. Ο λόγος πρόδηλος: γιατί σε αυτό τον τόπο όλοι παλεύουμε για μια σπουδαία θέση άσχετα αν αξίζουμε, αν μπορούμε, αν μας αρέσει, αν έχουμε ουσιώδη και όχι τυπικά προσόντα. Και το πιο σοβαρό ερώτημα: ποίος είναι τελικά ο άξιος που μπορεί να κρίνει ποίος είναι άξιος!